کار شیفتی، یکی از الگوهای رایج اشتغال در صنایع مختلف مانند بیمارستان‌ها، کارخانه‌ها و مراکز خدماتی، می‌تواند تأثیرات منفی جدی بر سلامت جسمی و روانی افراد داشته باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که کار در ساعات نامنظم، اختلال در ریتم شبانه‌روزی بدن را به همراه دارد و خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون بالا، افسردگی و حتی سرطان را افزایش می‌دهد. اما با رعایت نکات ساده و عملی، می‌توان این آسیب‌ها را به حداقل رساند.

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، بیش از ۲۰ درصد نیروی کار جهانی در شیفت‌های شبانه یا چرخشی مشغول هستند و این الگو می‌تواند منجر به خستگی مزمن، کاهش تمرکز و افزایش حوادث کاری شود. متخصصان سلامت توصیه می‌کنند که کارگران شیفتی برای مقابله با این چالش‌ها، برنامه‌ریزی دقیقی برای خواب و استراحت داشته باشند.

یکی از راهکارهای کلیدی، ایجاد محیط خواب مناسب است. استفاده از پرده‌های ضخیم برای مسدود کردن نور روز، حفظ دمای خنک اتاق و اجتناب از کافئین و الکل قبل از خواب، می‌تواند کیفیت خواب را بهبود بخشد. همچنین، ورزش منظم در ساعات مناسب (مانند صبح زود برای شیفت شب) به تنظیم هورمون‌ها کمک می‌کند. تغذیه متعادل با وعده‌های سبک و غنی از مواد مغذی، مانند میوه‌ها، سبزیجات و پروتئین‌های کم‌چرب، از خستگی جلوگیری می‌کند.

کارفرمایان نیز نقش مهمی دارند؛ ارائه شیفت‌های چرخشی کوتاه‌تر (کمتر از ۱۲ ساعت) و فرصت‌های استراحت کافی، می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد. در ایران، با توجه به شیوع کار شیفتی در بخش‌های صنعتی و خدماتی، وزارت بهداشت اخیراً کمپین‌هایی برای آموزش کارگران راه‌اندازی کرده است. دکتر علی رضایی، متخصص طب کار، می‌گوید: «با رعایت اصول ارگونومی و مدیریت زمان، می‌توان بیش از ۵۰ درصد آسیب‌های شیفتی را کاهش داد.»

در نهایت، آگاهی و حمایت‌های سازمانی کلید موفقیت است. کارگران شیفتی باید به علائم اولیه مانند بی‌خوابی یا تحریک‌پذیری توجه کنند و در صورت نیاز، از مشاوره پزشکی بهره ببرند.