ایران یکی از بالاترین نرخ‌های زایمان سزارین را در جهان تجربه می‌کند. بر اساس آمار وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۳، حدود ۵۶ درصد زایمان‌ها در کشور به روش سزارین انجام می‌شود که این رقم بیش از سه برابر استاندارد توصیه‌شده سازمان بهداشت جهانی (۱۵-۲۰ درصد) است. در استان‌هایی مانند گیلان، این آمار حتی به ۷۹ درصد می‌رسد و ۲۴ درصد بالاتر از میانگین کشوری است.

این روند صعودی از دهه ۸۰ شمسی آغاز شده و از ۳۵ درصد در سال ۱۳۷۹ به ۴۰ درصد در ۱۳۸۴ و اکنون ۵۵.۸ درصد افزایش یافته است. طرح تحول سلامت در سال‌های اخیر توانست به طور موقت این آمار را ۱۲ درصد کاهش دهد، اما سیاست‌های فعلی نتوانسته‌اند روند کلی را معکوس کنند. دلایل اصلی این تمایل بالای مادران به سزارین شامل ترس از درد زایمان طبیعی، تشویق غیرضروری توسط برخی پزشکان و تصور ایمن‌تر بودن این روش است. علاوه بر این، تعرفه‌های مالی نامتوازن نقش مهمی ایفا می‌کند؛ زایمان سزارین که سریع‌تر و سودآورتر است، در مقابل زایمان طبیعی که نیازمند ۷-۸ ساعت مراقبت است، جذاب‌تر به نظر می‌رسد.

با این حال، غفلت از توسعه زایمان بدون درد یکی از چالش‌های اصلی است. روش‌هایی مانند بی‌حسی اپیدورال یا تکنیک‌های حمایتی مامایی در کشورهای پیشرفته رو به رشد است و می‌تواند زایمان طبیعی را بدون درد و ایمن کند. در ایران، علی‌رغم وجود حدود ۲۰۰ مرکز کم‌برخوردار که سالانه تا ۳۰ هزار زایمان طبیعی بدون متخصص انجام می‌دهند، سرمایه‌گذاری کافی بر این روش‌ها صورت نگرفته. کارشناسان معتقدند که تمرکز صرف بر کاهش سزارین بدون حمایت از زایمان بدون درد، سیاست‌های ناکارآمد را تشدید می‌کند.

عوارض سزارین انتخابی نیز قابل توجه است. این روش خطر مرگ‌ومیر مادران را تا دو برابر زایمان طبیعی افزایش می‌دهد و می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند جفت سرراهی، هزینه‌های بالاتر در بارداری‌های بعدی و حتی افزایش مرگ‌ومیر نوزادان شود. در مقایسه، کشورهای اسکاندیناوی نرخ سزارین را به کمتر از ۲۰ درصد و برخی توسعه‌یافته‌ها به زیر ۱۰ درصد رسانده‌اند.

وزارت بهداشت و سازمان‌های مرتبط بر لزوم اصلاح تعرفه‌ها، آموزش پزشکان و گسترش مراکز زایمان بدون درد تأکید دارند. بدون تغییرات ساختاری، این غفلت می‌تواند سلامت نسل‌های آینده را تهدید کند. (منابع: وزارت بهداشت، تسنیم، خبرآنلاین، همشهری آنلاین)